Beyin Tümörleri

Genel Sınıflandırma

Nöroşirurjinin önemli bir hastalık grubunu oluşturan beyin tümörleri; iyi huylu ve kötü huylu olmak üzere iki gruba ayrılır.

I-Malign (Kötü Huylu) Tümörler

A-Glial Tümörler: Beynin en sık görülen tümörleridir. Kontrolsüz şekilde büyüyen hücrelerin beyin dokusunu içine alarak oluşturduğu kötü huylu tümör grubudur. Genellikle beyin dokusunda sınırlı olmasına rağmen bazen omuriliğe ve çok nadiren başka organlara yayılım gösterebilir. Evrelendirmesi dört grupta yapılır. Evre I ve Evre II “düşük evreli“, Evre III (anaplastik astrositom) ve Evre IV (glioblastoma multiforme) ise “yüksek evreli” kabul edilir.  Bu gruptaki bazı diğer tümörler; ependimom, medulloblastom, oligodendrogliomdur. Sağkalım süreleri, patolojik evreleme, radyoterapi, kemoterapi alıp almama durumu ve yaş ile değişkenlik gösterir. Düşük evreli glial tümörlerde sağkalım süresi uzundur. Bunların yüksek evreli tümörlere dönüşme olasılığı vardır.  Yüksek evreli gliomlar için ortalama hayatta kalma şansı ise çok daha kısadır. 

B-Metastatik Beyin Tümörleri: Vücudun başka yerindeki bir tümörün beyne yayılması sonucu gelişen tümörlerdir. En fazla akciğer, meme, kalın bağırsak, mide, cilt ya da prostattan kaynaklanırlar. Ancak beyin metastazları ilk bulgu olarak karşımıza çıkabilir. Onkoloji kliniklerinde tanı konup, tedavi amacıyla yatırılmış hastaların %20-40’ında beyin metastazları görülmektedir.

Kötü huylu beyin tümörlerinde tedavi seçenekleri; uygun olgularda cerrahi girişim ilk seçenektir. Ancak hastanın genel durumu, primer tümörün tipi ve tümörün lokalizasyonu tedavi algoritmasını belirleyen önemli bir faktördür. Sağkalım süreleri patolojiye ve lokalizasyona göre çok büyük farklılıklar gösterir.

II-Benign (İyi Huylu) Tümörler

Meningiomalar, hipofiz adenomları, kraniofaringiomalar, dermoid ve epidermoid tümörler, hemanjioblastom, kolloid kist, subependimal dev hücreli astrositom, nörinomlar beyinde en sık görülen iyi huylu tümörlerdir.

Menengiomalar bu grubun önemli bir kısmını oluşturur. Diğer organlardaki iyi huylu tümörlerin aksine beyin dokusuna oluşturdukları basınç, hayati yapılara olan komşuluk nedeniyle ölümcül olabilir. Bazıları (örneğin menengiomalar) nadir de olsa kötü huylu tümöre dönüşebilirler. Genellikle çevrelerindeki beyin dokusuna yayılım göstermedikleri için ameliyatla tam çıkarılabilme şansları yüksektir. Cerrahide çıkarılamayan en küçük parça bile tümörün tekrar oluşmasına neden olabilir. Meningiomaların tümüyle çıkarılma durumunda bile 10 yılda %20’sinin tekrarlayabildiği unutulmamalıdır.

Belirtiler

Beyin tümörü olan hastalar baş ağrısı, kusma, bulantı, görme bozukluğu, bilinç bozulması, havale geçirme, kol ve bacaklarda güçsüzlük, sinirlilik, iştahsızlık, işitmede azalma, unutkanlık, konuşma ve anlamada yetersizlik, yazamama, dengesizlik, el ve ayaklarda büyüme gibi yakınmalar görülebilir.  Özellikle iyi huylu tümörlerde  bulguların bir kısmı yavaş geliştiği için hasta tarafından fark edilmeyebilir. Baş ağrısı (genellikle sabahları daha şiddetlidir) ve nöbet en sık görülen bulgulardır.

Tanı Yöntemleri

Klinik değerlendirmede; bilgisayarlı beyin tomografisi (BT) ya da manyetik rezonans görüntüleme (MRG) tetkikleri ile genellikle tanı konur. Tümör yapısının detaylı anlaşılması için ilaçlı (kontrastlı) MR ve BT çekilebilir.  Kesin tanı, patolojik incelemeler sonrası konur. Özellikle metastaz şüphelenilen olgularda tüm vücut kemik sintigrafisi, hormon incelemeleri, PET CT tüm vücut MR veya BT çekilebilir.

Tedavi Yöntemleri

Mümkün olan tüm olgularda ilk seçenek tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Az bir kısmında ise komplikasyon oranının yüksek olması nedeniyle kısmi çıkarım ya da radyoterapi ve takip önerilmektedir. Yüksek evreli tümörlerde cerrahi ile tümör hacminin azaltılması, daha sonra uygulanacak RT ve KT’nin etkinliğini artırır. Beyin sapı yerleşimli beyin lezyonlarının bir kısmı cerrahi olarak çıkarılabilir, bir kısmında ise radyo-cerrahi (Gamma knife, linear accelator=linac) uygulanabilir. Tümörün malignite derecesi ve yerleşim yeri, hastanın yaşı, genel durumu ve ek sistematik problemlerin varlığı tedavi algoritmasını belirler.

Cerrahi Sonrası Olası Komplikasyonlar

Cerrahi sonrası olabilecek komplikasyonlar tümörün cinsi, yerleşim bölgesi, hastanın yaşı ve genel durumuna göre farklılık gösterebilir. Nöbet, baş ağrısı, bulantı, kusma, kanama, mevcut nörolojik durumun daha da kötüleşmesi, görme, konuşma ve algılamada bozulma, hidrosefali, ekstremitelerde şişlik, kızarıklık, yara yerinin geç iyileşmesi, enfeksiyon, tromboemboli, bazı psikiyatrik sorunlar, olası ameliyat komplikasyonlarındandır. Bir çok komplikasyon medikal tedavilerle kontrol altına alınır. Bazı komplikasyonlarda ise tekrar bir cerrahi girişim yapmak gerekebilir.